Eugeniusz Lokajski „Brok” – olimpijczyk i fotograf Powstania Warszawskiego spoczywający na Starych Powązkach
Eugeniusz Lokajski „Brok” łączył w swoim niezwykłym życiorysie sport na najwyższym światowym poziomie, służbę Polsce oraz fotografię. Rekordzista Polski i olimpijczyk stał się podczas Powstania Warszawskiego jednym z najważniejszych dokumentalistów walczącej stolicy. Dziś jego grób znajduje się na Starych Powązkach w Warszawie.
Swoją sportową przygodę Eugeniusz Lokajski rozpoczął w 1924 roku w warszawskim klubie sportowym „Warszawianka”. Trenował wiele dyscyplin, między innymi bieganie, pływanie, piłkę nożną, skok wzwyż i wielobój. Szczególne miejsce zajmował jednak rzut oszczepem.
Początkowo trener nie widział w szczupłym zawodniku przyszłego oszczepnika. Lokajski szybko udowodnił jednak, jak bardzo można pomylić się w ocenie sportowego talentu.
W 1934 roku zdobył mistrzostwo Polski w rzucie oszczepem, a dwa lata później osiągnął wynik 73,27 m, ustanawiając rekord Polski. Rezultat ten przetrwał aż 17 lat. W 1936 roku Lokajski był trzecim zawodnikiem na światowej liście oszczepników i należał do faworytów igrzysk olimpijskich w Berlinie.
Kontuzja przed igrzyskami olimpijskimi
Tuż przed olimpijskim startem Eugeniusz Lokajski doznał poważnej kontuzji. Mimo niej zdecydował się wystąpić w konkursie rzutu oszczepem. Z wynikiem ponad 66 metrów zajął 7. miejsce na igrzyskach olimpijskich w Berlinie.
Poza sportem Lokajski związany był z wychowaniem fizycznym. Pracował jako nauczyciel, asystent oraz instruktor lekkiej atletyki.
Wybuch II wojny światowej całkowicie odmienił jego życie.
Eugeniusz Lokajski „Brok” w Armii Krajowej
W czasie okupacji Lokajski pracował między innymi jako fotograf. W 1942 roku w mieszkaniu swojej matki przy ul. Łuckiej 2 w Warszawie otworzył zakład fotograficzny.
W styczniu 1944 roku został zaprzysiężony jako żołnierz Armii Krajowej. Przyjął pseudonim „Brok”. Podczas Powstania Warszawskiego pełnił między innymi funkcję oficera łącznikowego, a następnie dowódcy II plutonu kompanii „Koszta”.
Do historii przeszedł jednak przede wszystkim jako fotograf Powstania Warszawskiego.
Aparatem dokumentował życie powstańczej Warszawy – walkę żołnierzy, barykady, ludność cywilną, szpitale, kuchnie polowe, powstańcze śluby, jeńców niemieckich, zniszczone ulice oraz pochówki poległych.
Na setkach wykonanych przez niego fotografii zachowała się Warszawa z sierpnia i września 1944 roku. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmuje dokumentacja zdobycia gmachu PAST-y przy ul. Zielnej.
Śmierć Eugeniusza Lokajskiego
25 września 1944 roku Eugeniusz Lokajski zginął pod gruzami zbombardowanego domu przy ul. Marszałkowskiej 129.
Dziś spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim – Starych Powązkach w Warszawie, w kwaterze 149, rzędzie 1, miejscu 22.
Jego historia jest jednym z niezwykłych przykładów losów osób spoczywających na Starych Powązkach. Olimpijczyk, nauczyciel, żołnierz Armii Krajowej i fotograf pozostawił po sobie nie tylko sportowe rekordy, ale przede wszystkim wyjątkowe świadectwo historii Warszawy.
Poznaj historię Starych Powązek
Stare Powązki są miejscem spoczynku wielu osób związanych z Powstaniem Warszawskim oraz historią Polski i Warszawy.
Fundacja Stare Powązki zachęca do poznawania nekropolii samodzielnie, między innymi przy wykorzystaniu przygotowanych materiałów i aplikacji mobilnej „Stare Powązki”, jak również podczas bezpłatnych spacerów z licencjonowanymi przewodnikami warszawskimi.
Wśród przygotowanych tras znajdują się również scenariusze prowadzące śladami uczestników Powstania Warszawskiego. Z oferty mogą korzystać zarówno grupy zorganizowane, jak i osoby indywidualne. Aby wybrać dogodny termin, wystarczy dokonać wcześniejszej rezerwacji w systemie Fundacji.
Rezerwacja bezpłatnego zwiedzania Starych Powązek z przewodnikiem:
https://edukacja.stare-powazki.pl/rezerwacja/
Bo Stare Powązki to nie tylko zabytkowa nekropolia. To miejsce, w którym historie ludzi takich jak Eugeniusz Lokajski pozwalają poznawać historię Polski poprzez konkretne życiorysy, wybory i losy.
Projekty edukacyjne Fundacji Stare Powązki wspierają: Fundacja ORLEN, Fundacja Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., Fundacja Bank Pekao S.A., Fundacja Grupy PKP, Budimex SA, Fundacja PZU – Pomoc to Moc oraz Fundacja PGE – PGE Energia Nauki.
