Pułkownik, który ocalił barwy polskiego munduru – Bronisław Gembarzewski
Pułkownik saperów, muzealnik, znawca historii wojskowości, rysownik i jeden z najwybitniejszych badaczy barwy i broni Wojska Polskiego. Współtworzył nowoczesne polskie muzealnictwo, kierował Muzeum Narodowym w Warszawie i został pierwszym dyrektorem Muzeum Wojska Polskiego.
Bronisław Gembarzewski urodził się w 1872 roku w Petersburgu, w rodzinie wywodzącej się z Wielkopolski. Dziś miłośnikom historii wojskowości kojarzy się przede wszystkim z niezwykle szczegółowymi przedstawieniami mundurów polskich żołnierzy – zwłaszcza z okresu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.
Talent plastyczny rozwijał między innymi pod kierunkiem Wojciecha Gersona, a swoją wiedzę o malarstwie batalistycznym, uzbrojeniu i umundurowaniu pogłębiał jako wolny słuchacz w klasie malarstwa batalistycznego petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych.
🎨 Łączył artystę z historykiem i muzealnikiem.
Doświadczenie muzealne zdobywał, porządkując zbiory Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu. W 1916 roku objął funkcję dyrektora warszawskiego Muzeum Sztuk Pięknych, które w tym samym roku zostało przekształcone w Muzeum Narodowe w Warszawie. Kierował nim przez kolejne dwie dekady.
To za jego czasów, w 1926 roku, przeprowadzono konkurs na projekt nowego gmachu Muzeum Narodowego. Do realizacji wybrano projekt architekta Tadeusza Tołwińskiego.
Jeszcze jedna instytucja na zawsze związała jego nazwisko z historią polskiego muzealnictwa. W 1920 roku Bronisław Gembarzewski został pierwszym dyrektorem Muzeum Wojska Polskiego.
Był również oficerem Wojska Polskiego. W 1921 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika administracyjnego. Jak głosi jedna z anegdot, z racji swojej ogromnej wiedzy i muzealniczych zainteresowań żartobliwie nazywano go czasem „półkownikiem”.
Po wybuchu II wojny światowej, w listopadzie 1939 roku, został aresztowany przez Niemców i osadzony na Pawiaku. Później odzyskał wolność.
Zmarł w Warszawie 11 grudnia 1941 roku.
Bronisław Gembarzewski spoczywa w rodzinnym grobie na Starych Powązkach – kwatera 22, rząd 1, miejsce 26.
📚 A czy historię polskiego munduru można poznawać na cmentarzu? Zdecydowanie tak.
Biografia Bronisława Gembarzewskiego jest świetnym punktem wyjścia do rozmowy o odzyskaniu niepodległości, Wojsku Polskim, historii munduru i uzbrojenia, polskich muzeach, sztuce batalistycznej, a także o tym, jak przez dokumentowanie i gromadzenie zabytków można chronić pamięć o przeszłości.
Fundacja Stare Powązki zaprasza szkoły oraz grupy zorganizowane na bezpłatne lekcje i spacery edukacyjne po Starych Powązkach.
Podczas takich spotkań historia przestaje być jedynie zbiorem dat. Możemy opowiadać ją poprzez losy ludzi, ich pasje, wybory i dzieła. Przy grobie Bronisława Gembarzewskiego można więc rozmawiać zarówno o Wojsku Polskim, jak i o narodzinach dwóch najważniejszych warszawskich muzeów.
Zapraszamy na Stare Powązki – miejsce, w którym niemal każdy nagrobek może stać się początkiem niezwykłej lekcji historii.
Projekty edukacyjne Fundacji wspierają:
Fundacja ORLEN, Fundacja Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., Fundacja Bank Pekao S.A., Fundacja Grupy PKP, Budimex SA, Fundacja PZU – Pomoc to Moc, Fundacja PGE – PGE Energia Nauki, Fundacja PFR.
