Fundacja Stare Powązki zakończyła przygotowanie dokumentacji projektowej rewitalizacji Mauzoleum „Prochy zmarłych w obozach koncentracyjnych 1939–1945”, znajdującego się w zabytkowych Katakumbach na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Projekt został uzgodniony z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków, a Fundacja uzyskała pozwolenie konserwatorskie na realizację zaplanowanych prac. To kolejny ważny etap naszych działań na rzecz ochrony dziedzictwa historycznego i zachowania miejsc pamięci narodowej.
Mauzoleum w Katakumbach – wyjątkowe miejsce pamięci narodowej
Zabytkowe Katakumby na Starych Powązkach, zaprojektowane przez wybitnego architekta królewskiego Dominika Merliniego, należą do najcenniejszych obiektów historycznych warszawskiej nekropolii.
W ich centralnej części znajduje się Mauzoleum powstałe w okresie powojennej odbudowy, w którym spoczywają urny z prochami niezidentyfikowanych ofiar zamordowanych w obozach koncentracyjnych podczas II wojny światowej.
Miejsce to ma szczególne znaczenie dla polskiej pamięci narodowej. Stanowi symboliczne upamiętnienie ofiar niemieckiego systemu obozów koncentracyjnych i jest świadectwem tragicznych doświadczeń społeczeństwa polskiego w latach 1939–1945.
Mauzoleum pozostaje jednym z tych miejsc, których wartość wykracza daleko poza materialną substancję zabytkową. To przestrzeń zadumy, refleksji i międzypokoleniowego przekazywania pamięci o historii.
Projekt rewitalizacji Mauzoleum – zakres planowanych prac
Fundacja Stare Powązki zakończyła etap przygotowania projektu architektoniczno-budowlanego oraz dokumentacji konserwatorskiej, określających zakres i sposób przeprowadzenia prac rewitalizacyjnych.
Projekt zakłada zachowanie historycznej formy i charakteru Mauzoleum, przy jednoczesnym poprawieniu warunków ochrony znajdujących się w nim urn oraz możliwości bezpiecznego udostępniania obiektu odwiedzającym.
W ramach planowanej rewitalizacji przewidziano między innymi:
- konserwację historycznych metalowych drzwi i zachowanych elementów zabytkowego wyposażenia;
- oczyszczenie i odnowienie powierzchni ścian, posadzek oraz wnęk przeznaczonych na urny;
- wykonanie nowoczesnych, dyskretnych przeszkleń ochronnych zabezpieczających urny z prochami ofiar;
- modernizację oświetlenia z uwzględnieniem szczególnego charakteru miejsca pamięci;
- poprawę warunków ekspozycji i bezpiecznego udostępniania wnętrza Mauzoleum.
Przyjęte rozwiązania projektowe podporządkowano zasadzie minimalnej ingerencji w zabytkową substancję obiektu. Celem jest zachowanie jego autentyczności, a jednocześnie zapewnienie odpowiednich warunków ochrony i godnej ekspozycji.
Pozwolenie konserwatorskie otwiera drogę do realizacji prac
Istotnym osiągnięciem zakończonego etapu przygotowawczego jest uzgodnienie zamierzenia z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków i uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego na przeprowadzenie zaplanowanych prac.
Oznacza to zakończenie ważnego etapu formalnego i projektowego, otwierającego drogę do realizacji rewitalizacji Mauzoleum.
Przygotowana dokumentacja uwzględnia zarówno wymogi konserwatorskie, jak i potrzebę zachowania szczególnej atmosfery tego miejsca.
Ochrona zabytków to również ochrona pamięci
Działania Fundacji Stare Powązki od lat koncentrują się na ratowaniu historycznej substancji jednej z najważniejszych polskich nekropolii. Równie istotnym wymiarem naszej działalności pozostaje jednak ochrona pamięci o osobach, wydarzeniach i doświadczeniach historycznych, których świadectwem są zachowane zabytki.
W obliczu odchodzenia ostatnich świadków II wojny światowej szczególnego znaczenia nabiera troska o miejsca upamiętniające ofiary wojny i totalitaryzmów.
Rewitalizacja Mauzoleum w Katakumbach jest zatem nie tylko przedsięwzięciem konserwatorskim. To również wyraz odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa narodowego oraz dążenia do przekazania kolejnym pokoleniom świadectwa historii w sposób godny, trwały i zrozumiały.
Stare Powązki, jako jedna z najważniejszych polskich nekropolii, pozostają miejscem, w którym historia naszego kraju jest obecna niemal na każdym kroku. Zachowanie tych świadectw to zobowiązanie wobec przeszłych i przyszłych pokoleń.
Fundacja Stare Powązki składa serdeczne podziękowania Grupie Unibep oraz firmie Katanga za zaangażowanie i wsparcie w przygotowaniu projektu rewitalizacji Mauzoleum oraz działaniach zmierzających do jego przyszłej odnowy.
Dzięki życzliwości i współpracy naszych partnerów możliwe było wykonanie kolejnego istotnego kroku w kierunku ochrony tego wyjątkowego miejsca pamięci.
Współpraca ta stanowi przykład odpowiedzialnego zaangażowania przedsiębiorstw w ochronę polskiego dziedzictwa kulturowego i historycznego.
Dziękujemy za zrozumienie znaczenia tego przedsięwzięcia oraz realne wsparcie działań, których celem jest zachowanie Mauzoleum dla przyszłych pokoleń.
Wierzymy, że wspólnym wysiłkiem uda się przywrócić temu szczególnemu miejscu należny stan zachowania i godną oprawę, tak aby pozostało trwałym świadectwem pamięci o ofiarach II wojny światowej.