Władysław Podkowiński

Malarz, rysownik i ilustrator prasowy, jeden z pionierów impresjonizmu w Polsce, a także wybitny przedstawiciel wczesnego symbolizmu. Autor „Szału uniesień”, „Tańca szkieletów” i „Marsza żałobnego Chopina”.

Logo Stare Powązki

Był warszawianinem. Urodził się na ulicy Wielkiej, przy skrzyżowaniu ze Złotą, tuż koło dworca Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Matka, wdowa po kolejarzu, marzyła dla syna o takiej samej, bezpiecznej przyszłości. Wybrał malarstwo i został uczniem warszawskiej Klasy Rysunkowej, prowadzonej między innymi przez Wojciecha Gersona. Już podczas nauki zaczął wykonywać ilustracje do warszawskich czasopism, między innymi „Tygodnika Ilustrowanego" i „Wędrowca". W latach 1885–1886 kontynuował naukę w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, w pracowni Bogdana Willewaldego, malarza specjalizującego się w scenach batalistycznych. Nie pozostał tam jednak długo. Powrócił do Warszawy, gdzie wraz z Pankiewiczem wynajął pracownię. Obaj artyści znaleźli się w kręgu środowiska „Wędrowca", skupiającego zwolenników realizmu w sztuce. Szczególne znaczenie mieli dla nich krytycy Stanisław Witkiewicz i Antoni Sygietyński. Pod ich wpływem Podkowiński tworzył prace przedstawiające sceny z codziennego życia Warszawy, wykazując dużą wrażliwość obserwacyjną i umiejętność uchwycenia szczegółów. Wspólny wyjazd do Paryża w 1889 roku spowodował, że Władysław Podkowiński zetknął się z nowymi kierunkami w sztuce, a szczególny wpływ wywarł na nim impresjonizm, który zmienił jego podejście do malarstwa. Swoje nowatorskie na polskim gruncie obrazy odrzucone wcześniej przez jury Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, zaprezentowali na wystawie w Salonie Aleksandra Krywulta, wywołując tym sensację. Spotkały się one jednak przede wszystkim z krytyką. Jednak jeszcze przez parę lat malarz wciąż maluje impresjonistyczne obrazy, które przedstawiają ulice Warszawy (ulubionym motywem był Nowy Świat), czy pejzaże i sceny z mazowieckiej wsi. W roku 1891 namalował „Portret Wincentyny Karskiej", uważany za pierwszy w polskim malarstwie portret wykonany w plenerze. W następnych latach Podkowiński odszedł od impresjonizmu i malował obrazy symboliczne. Najsłynniejszym dziełem z tego okresu jest „Taniec szkieletów". Jego najsłynniejsze płótno to „Szał uniesień", którego prezentacja w warszawskiej Zachęcie wywołała dużą sensację. Artysta własnoręcznie uszkodził dzieło nożem na wystawie. Po jego śmierci zostało ono naprawione i dziś możemy je oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie w Sukiennicach. Podkowiński zmarł w wieku zaledwie 29 lat, na gruźlicę. Jego nagrobek zaprojektował Leopold Wasilkowski, umieszczona jest na nim płaskorzeźbiona plakieta w formie malarskiej palety z profilowym portretem artysty.