Symbolika trąby sięga czasów starożytnych. W wielu kulturach jej donośny głos służył do zwoływania zgromadzeń, przekazywania rozkazów wojskowych, rozpoczynania uroczystości i ogłaszania zwycięstw. W tradycji biblijnej trąby wykorzystywano podczas obrzędów religijnych i wydarzeń o szczególnym znaczeniu. Ich dźwięk zapowiadał obecność Boga, wzywał do działania lub ostrzegał przed nadchodzącym niebezpieczeństwem. W Starym Testamencie głos trąby towarzyszy między innymi objawieniu Boga na górze Synaj (Wj 19,16–19). Trąby odgrywają także ważną rolę w opowieści o zdobyciu Jerycha, którego mury upadają po rytualnym obchodzeniu miasta przez Izraelitów (Joz 6). Instrument staje się tutaj znakiem Bożej mocy i zapowiedzią wydarzeń zmieniających los człowieka. W chrześcijaństwie najważniejsze znaczenie trąby wiąże się z zapowiedzią zmartwychwstania i Sądu Ostatecznego. W Ewangelii według św. Mateusza Chrystus zapowiada, że aniołowie zostaną posłani z donośną trąbą, aby zgromadzić wybranych (Mt 24,31). Z kolei św. Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian pisze, że na dźwięk ostatniej trąby umarli powstaną niezniszczalni (1 Kor 15,52). Motyw ten stał się jednym z najważniejszych elementów ikonografii Sądu Ostatecznego. W średniowiecznych i nowożytnych przedstawieniach aniołowie dmą w trąby, wzywając zmarłych do powstania z grobów i stawienia się przed Chrystusem-Sędzią. Instrument nie symbolizuje więc samej śmierci, lecz wydarzenie, które według chrześcijańskiej wiary nastąpi po zakończeniu ziemskiej historii. Szczególnie rozbudowaną symbolikę trąb odnajdujemy w Apokalipsie św. Jana. Siedmiu aniołów otrzymuje tam siedem trąb, których kolejne dźwięki zapowiadają dramatyczne wydarzenia poprzedzające ostateczne zwycięstwo Boga (Ap 8–11). Dlatego w sztuce religijnej trąba bywa nazywana instrumentem apokaliptycznym. W sztuce cmentarnej trąba najczęściej pojawia się jako atrybut anioła. Uskrzydlona postać trzymająca instrument lub unosząca go do ust może przedstawiać Anioła Zmartwychwstania, zwiastującego nadejście Sądu Ostatecznego. Taki motyw spotykamy zarówno w dekoracjach nagrobnych, jak i w rozbudowanych kompozycjach rzeźbiarskich. Trąba ma jednak także drugie, wywodzące się z antyku znaczenie. Jest atrybutem Famy, czyli personifikacji Sławy, przedstawianej zazwyczaj jako uskrzydlona postać kobieca. Jej zadaniem jest rozgłaszanie czynów i zasług wybitnych ludzi. W sztuce sepulkralnej taka figura przypomina, że choć człowiek umiera, pamięć o jego dokonaniach może przetrwać przez pokolenia. To rozróżnienie jest szczególnie istotne w przypadku nagrobków klasycystycznych i dziewiętnastowiecznych. Uskrzydlona postać z trąbą nie zawsze jest bowiem aniołem zapowiadającym zmartwychwstanie. Może być również alegorią Sławy, upamiętniającą osiągnięcia zmarłego. Na tę dwuznaczność zwraca uwagę historyczka sztuki Karolina Vyšata w opracowaniu poświęconym motywom anielskim na Starych Powązkach w Warszawie. Wskazuje, że postacie trzymające trąby można interpretować zarówno w kontekście chrześcijańskiej Apokalipsy, jak i antycznej tradycji przedstawiania Sławy. O właściwym odczytaniu decydują pozostałe elementy pomnika, jego forma oraz czas powstania. Trąba na nagrobku może zatem wyrażać dwie zasadnicze idee: nadzieję na życie wieczne oraz pragnienie zachowania pamięci o zmarłym. W pierwszym przypadku jej dźwięk zapowiada zmartwychwstanie i spotkanie z Bogiem. W drugim rozgłasza zasługi człowieka, którego dokonania mają pozostać w pamięci potomnych. Oba znaczenia łączy wspólny motyw przekraczania granicy śmierci. Trąba jest bowiem instrumentem ogłaszania – w tradycji chrześcijańskiej nowego życia, a w świeckiej nieprzemijającej sławy. Dlatego na dawnych cmentarzach nie jest jedynie elementem dekoracyjnym. Przypomina, że śmierć nie musi oznaczać końca ani ludzkiej pamięci, ani – zgodnie z wiarą chrześcijańską – samego istnienia.