Francishek Christiani

Urodził się w Dukli. W wieku 18 lat udał się do Austrii, żeby rozpocząć studia techniczne. Po ich ukończeniu krotko służy w armii austriackiej, by od 1812 zostać cywilnym inżynierem, specjalizującym się w budowie dróg i zostaje zastępcą dyrektora Dyrekcji Budowy Dróg i Mostów w Galicji, gdzie w tym czasie budowano wiele dróg, co umożliwiło mu zdobycie praktyki. W roku 1819 przenosi się do Warszawy, gdzie w stopniu generała zostaje mianowany Dyrektorem Dyrekcji Jeneralnej Dróg i Mostów.

„W kraju oprócz spacerowej drogi podmiejskiej z Warszawy na Bielany nie było w tym czasie żadnego traktu bitego. Nie było też kadry technicznej, nawet nauczycieli tego zagadnienia. Prace w dużej mierze opierały się na szarwarku (przymusowe świadczenie nakładane na ludność dawnych wsi i miast w postaci robot publicznych) opartym na prawie zwyczajowym ludności mieszkającej do 3 mil od drogi. Po 23 latach ich pracy w Królestwie Polskim było już 2000 km dróg bitych, a służba drogowa liczyła ponad 800 wykwalifikowanych pracowników technicznych”.

Christiani wprowadzał wiele innowacji nie tylko na poziomie technicznym, ale również organizacyjnym, jak choćby budowa przy drogach zajazdów umożliwiających zmianę koni i odpoczynek podróżnych. Niektóre rozwiązania Christianiego przetrwały do dzisiaj. Przykładem takich rozwiązań są ustawione przy wjeździe do miejscowości tabliczki z nazwą. Inne innowacje wprowadzone wówczas w Królestwie Polskim to: słupki milowe, barierki zabezpieczające przed wypadnięciem z drogi w bardziej niebezpiecznych miejscach.

Dodatkowo Christiani był inicjatorem powstania pomnika budowy Traktu Brzeskiego, na którym uwiecznione są realistyczne sceny pracy przy budowie tej drogi, uchodzącej wówczas za jedną z nowocześniejszych w Europie. Pomnik można wciąż podziwiać, przy ulicy Grochowskiej.

Christiani zajmował się nie tylko budowaniem dróg, ale również szerzeniem wiedzy fachowej i edukacją nowych kadr. Pośród publikacji autorstwa Christianiego znajdują się między innymi: Prawidła do ułożenia i sprawdzania Anszlayów (kosztorysów) na budować się mające drogi bite, groble, mosty itp., czy Początkowa nauka praktyczna dla konduktorów drogowych z ogólnego systemu budowy i instrukcji dla drogownictwa w Królestwie Polskim, z litografowanym planem i skalą robót przez Jeneralną Dyrekcję Dróg i Mostów.

Jego troska o szerzenie wiedzy przejawiała się również w działaniach na rzecz zakładania szkół technicznych. Był członkiem Rady Politechnicznej (miała ona m.in. opracować koncepcję Instytutu Politechnicznego). Był członkiem Towarzystwa Naukowego w Krakowie i Towarzystwa Naukowego Uniwersytetu i Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie.

Poza budową dróg przebudowywał i kształtował według swoich pomysłów wieś Orońsko, której był najpierw dzierżawcą, a później właścicielem. Przeniósł osadę na wyżej położony teren, porządkował drogi, budował ujęcia wodne (herbem gminy Orońsko jest herb Christianiego – Jarosław). Jego zasługi dla rozwoju sieci dróg w Królestwie Polskim zostały docenione przez władze, które nadały mu dziedziczne szlachectwo.