🎭 Gwiazda sceny, tragiczna miłość i tajemnica jednego z najpiękniejszych nagrobków Starych Powązek

Maria Wisnowska była jedną z największych gwiazd warszawskich teatrów końca XIX wieku. Uwielbiana przez publiczność, zachwycała przede wszystkim w rolach amantek. Jej błyskotliwą karierę przerwała jednak tragedia, która wstrząsnęła całą Warszawą.

1 lipca 1890 roku zaledwie 30-letnia aktorka została zastrzelona w mieszkaniu przy ulicy Nowogrodzkiej przez swojego kochanka – rosyjskiego oficera Aleksandra Barteniewa. Do dziś nie wiadomo, czy miało to być wspólnie zaplanowane „samobójstwo rozszerzone”, czy też motywem zbrodni były zazdrość i obawa przed zakończeniem związku.

Śmierć aktorki szybko stała się nie tylko sensacją obyczajową, lecz także sprawą o politycznym wydźwięku. Związek popularnej Polki z rosyjskim wojskowym spotkał się z potępieniem części społeczeństwa. Duchowieństwo odmówiło udziału w pogrzebie, a w ostatniej drodze Marii Wisnowskiej towarzyszyło zaledwie kilkadziesiąt osób.

Jej grób znalazł się jednak w jednym z najbardziej reprezentacyjnych miejsc Starych Powązek – naprzeciwko Bramy św. Honoraty, na tle arkad katakumb.

Nagrobek aktorki, przypisywany wybitnemu rzeźbiarzowi Bolesławowi Syrewiczowi, jest niezwykle teatralną i symboliczną kompozycją. Widzimy na nim popiersie Marii Wisnowskiej, maskę teatralną, wieniec róż, palmową gałąź oraz małego amorka odsłaniającego kamienną kurtynę. Jakby artystka po raz ostatni pojawiała się przed publicznością – tym razem na scenie wieczności.

Autorstwo pomnika przez lata budziło spory. Stanisław Szenic przypisywał go Antoniemu Maksymowi Niecieckiemu, jednak Tadeusz Maria Rudkowski wskazywał, że sposób wykonania rzeźby wyraźnie świadczy o autorstwie Syrewicza.

Historia Marii Wisnowskiej do dziś łączy w sobie teatr, wielką popularność, zakazaną miłość, politykę i nierozwiązaną tajemnicę.

Pomnik Marii Wisnowskiej został zdigitalizowany. Jego trójwymiarowy skan można obejrzeć pod adresem: https://fundacja.stare-powazki.pl/skan3d…/maria-wisnowska/.

Trwają także prace nad stworzeniem wirtualnego spaceru po całej Alei Katakumbowej. Dzięki niemu będzie można odwiedzić to miejsce z dowolnego zakątka świata oraz zobaczyć nagrobek Marii Wisnowskiej w szerszym kontekście historycznym, artystycznym i przestrzennym.

Czy znaliście wcześniej losy tej niezwykłej aktorki?

Realizacja tego przedsięwzięcia jest możliwa dzięki wsparciu Fundacja PGE i Grupa PGE.

Wsparcie projektu jest elementem programu PGE Energia Nauki, który pomaga rozwijać inicjatywy łączące edukację, nowoczesne technologie i ochronę polskiego dziedzictwa.

Dziękujemy naszym Partnerom za zaangażowanie i wspólną troskę o zachowanie pamięci o Starych Powązkach.