Stanisław Węgrzecki

Urodził się 10 listopada 1765 w Warszawie. Należał do pokolenia radykalnych reformatorów epoki stanisławowskiej. Był bliskim współpracownikiem Hugona Kołłątaja i zaliczał się do nurtu polskich jakobinów.

29 sierpnia 1792 roku, w okresie konfederacji targowickiej, złożył akces i wykonał przysięgę na jej rzecz, co historycy interpretują jako działanie taktyczne w ówczesnych realiach politycznych.

Był członkiem spisku przygotowującego insurekcję kościuszkowską oraz uczestnikiem samej insurekcji warszawskiej w 1794 roku.

W marcu 1807 został wiceprezydentem Warszawy, a 4 lipca tego roku objął urząd prezydenta miasta. Funkcję tę pełnił aż do grudnia 1815.

Jego pierwsza prezydentura przypadła na wyjątkowo trudny czas: Warszawa, stolica Księstwa Warszawskiego, była praktycznie jednym wielkim obozem wojskowym. Stałe przemarsze oddziałów napoleońskich wywoływały chaos, rabunki, przemoc i poważne uciążliwości dla ludności cywilnej.

Węgrzecki zyskał wówczas ogromny szacunek mieszkańców. Dzięki energii, konsekwencji i osobistej determinacji utrzymał porządek w mieście, ograniczając skalę wojskowych nadużyć i organizując funkcjonowanie stolicy w warunkach bliskich stanu wojennego. Jednocześnie w latach 1812–1815 pełnił funkcję komendanta Gwardii Narodowej, co dodatkowo podkreślało jego rolę w utrzymaniu bezpieczeństwa publicznego.
Jego rządy zakończyły się po konflikcie z wielkim księciem Konstantym, który wymusił jego ustąpienie.

Po odejściu z urzędu prezydenta objął funkcję sędziego apelacyjnego (od 1816), następnie prezesa Trybunału Handlowego (od 1817). W 1829 r. przeszedł na emeryturę, po czym został wybrany prezesem Komitetu Właścicieli Listów Zastawnych.
30 listopada 1830 roku, w pierwszych dniach powstania listopadowego, powierzono mu ponownie urząd prezydenta Warszawy. Mieszkańcy liczyli na jego dawne doświadczenie z „czasów wojennych”. Jednak Węgrzecki był już wówczas w podeszłym wieku i schorowany, co utrudniało mu skuteczne sprawowanie funkcji. 26 czerwca 1831 roku został usunięty ze stanowiska.

Mimo słabszej formy publicznej, pełnił istotne funkcje polityczne: 25 stycznia 1831 roku jako senator-kasztelan podpisał akt detronizacji cara Mikołaja I.
Węgrzecki należał do czołowych struktur polskiego wolnomularstwa. W 1815 roku pełnił funkcję wielkiego pieczętarza Wielkiego Wschodu Narodowego Polski. Był członkiem loży „Świątynia Mądrości”, a także Wolnomularstwa Narodowego. Należał również do Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, aktywnie uczestnicząc w życiu intelektualnym stolicy.

Zmarł 12 lutego 1845 roku w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim, w reprezentacyjnym miejscu przy bramie głównej – jako wyraz uznania dla jego zasług w utrzymaniu porządku i bezpieczeństwa miasta w epoce wojen napoleońskich.
Nagrobek, wykonany przez wybitnego rzeźbiarza, ucznia Thorvaldsena – Jakuba Tatarkiewicza.