Jedna nić, która pozostała – pamięci Kazimiery Iłłakowiczówny
„Kiedy trzeba będzie iść w daleką ciemność,
niechby ta jedna nić została ze mnie”.
Była poetką, sanitariuszką, urzędniczką Ministerstwa Spraw Zagranicznych i osobistą sekretarką Józefa Piłsudskiego. Tłumaczyła z sześciu języków, a jej przekład „Anny Kareniny” do dziś jest uznawany za jedno z najwybitniejszych osiągnięć polskiej sztuki translatorskiej.
6 sierpnia urodziła się Kazimiera Iłłakowiczówna – jedna z najbardziej niezwykłych postaci polskiej literatury XX wieku. Nawet rok jej urodzenia nie jest całkowicie pewny. W źródłach pojawiają się daty 1888 i 1892. Przyszła na świat w Wilnie jako nieślubna córka adwokata Klemensa Zana i Barbary Iłłakowiczówny. Była wnuczką Tomasza Zana – poety, przyjaciela Adama Mickiewicza i jednego z założycieli Towarzystwa Filomatów.
Wcześnie straciła rodziców. Opiekę nad nią przejęła Zofia Buyno, która zadbała o jej staranne wykształcenie. Iłłakowiczówna uczyła się w Genewie, Petersburgu i Oksfordzie, a następnie studiowała filologię na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Debiutowała jeszcze jako nastolatka. W 1905 roku ukazał się jej wiersz „Jabłonie”, a siedem lat później pierwszy tom poetycki – „Ikarowe loty”. Jej twórczość szybko zdobyła uznanie. Iłłakowiczówna była znana w całym kraju i obracała się wśród międzywojennej bohemy, choć sama pozostawała osobą zdystansowaną, niezależną i wierną własnym zasadom.
Podczas I wojny światowej służyła jako sanitariuszka na froncie wschodnim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczęła pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Od 1926 roku aż do śmierci Józefa Piłsudskiego była jego osobistą sekretarką. Marszałkowi poświęciła między innymi tomy „Płaczący ptak”, „Słowik litewski” oraz „Wiersze o Marszałku Piłsudskim”.
Lata II wojny światowej spędziła w Rumunii. Wygłaszała tam odczyty, wspominała Piłsudskiego, uczyła się języka i nawiązywała bliskie relacje z mieszkańcami.
Była również wybitną tłumaczką. Przekładała literaturę rosyjską, niemiecką, francuską, angielską, rumuńską i węgierską. Jej tłumaczenie „Anny Kareniny” Lwa Tołstoja do dziś uchodzi za kongenialne. Podjęła się również niezwykle trudnego przekładu węgierskiej powieści „Abel w puszczy”, napisanej w dialekcie seklerskim.
Po wojnie wróciła do Polski i zamieszkała w Poznaniu. Pozostała tam do śmierci w lutym 1983 roku. Chciała jednak spocząć w Warszawie – i tak się stało.
Kazimiera Iłłakowiczówna została pochowana na Starych Powązkach, w kwaterze 81, w rzędzie 3, w miejscu 24.
Pozostała po niej nie tylko poezja i znakomite przekłady, lecz także ta „jedna nić” – pamięć, która prowadzi kolejne pokolenia do jej twórczości i powązkowskiego grobu.
📚 A może właśnie tutaj warto przeprowadzić kolejną lekcję?
Historia Kazimiery Iłłakowiczówny doskonale pokazuje, że Stare Powązki mogą być niezwykłą salą lekcyjną pod gołym niebem. Literatura spotyka się tu z historią Polski, losami II Rzeczypospolitej, postacią Józefa Piłsudskiego, dziejami obu wojen światowych i biografiami ludzi, których nazwiska znamy z podręczników.
Fundacja Stare Powązki zaprasza szkoły oraz grupy zorganizowane na bezpłatne lekcje i spacery edukacyjne po Starych Powązkach. To okazja, aby poznawać historię nie tylko poprzez daty i nazwiska, ale przede wszystkim przez losy konkretnych ludzi – takich jak Kazimiera Iłłakowiczówna – i miejsca, które są niemymi świadkami ich historii.
Jeśli więc chcecie pokazać uczniom, że literatura i historia naprawdę wychodzą poza kartki podręczników, zapraszamy na Stare Powązki. Tutaj można stanąć kilka kroków od miejsca spoczynku poetki, przeczytać jej wiersz i opowiedzieć historię całej epoki.
Projekty edukacyjne Fundacji wspierają:
Fundacja ORLEN, Fundacja Agencja Rozwoju Przemysłu S.A., Fundacja Bank Pekao S.A., Fundacja Grupy PKP, Budimex SA, Fundacja PZU – Pomoc to Moc – społeczna odpowiedzialność PZU, Fundacja PGE – PGE Energia Nauki.
#StarePowązki #FundacjaStarePowązki #KazimieraIłłakowiczówna #Historia #Literatura #Poezja #HistoriaPolski #Warszawa #Powązki #Edukacja #LekcjaHistorii #LekcjaPozaSzkołą #EdukacjaHistoryczna #EdukacjaKulturalna #DziedzictwoNarodowe #PolskaKultura #JózefPiłsudski #IIIRzeczpospolita #PoznajemyHistorię #Pamięć #Kultura #BezpłatneLekcje
